رود خانه ها
نحوه تشکیل رود
در ابتدای هر بارندگی آب باران بر اثر تبخیر به اتمسفر باز میگردد. یا به داخل زمین نفوذ مینماید. ولی با افزایش سرعت و مدت بارندگی به تدریج در صدد تبخیر کاهش مییابد و بارش بیش از مقداری میشود که زمین قادر است جذب کند. در این موقع آب در سطح زمین جاری میشود. این آبها ابتدا بصورت قشر نازکی از آب و یا تعداد زیادی از جویبارهای بسیار کوچک و درهم جریان مییابند و سپس در مجاری معینی متمرکز میشوند. این مجاری شاخههای اولیه رود هستند. این شاخهها مرتبا به هم میپیوندند و رودخانه اصلی را بوجود میآورند.
حوضه آبریز
به تمام منطقهای که آب آن وارد یک رودخانه میشود، یا به عبارت دیگر به تمامی منطقهای که بوسیله یک رودخانه و شاخههای آن «زهکشی» میشود، «حوضه آبریز» میگویند. خطی که حوضههای آبریز مجاور را از یکدیگر جدا میکند خط تقسیم نامیده میشود. در یک حوضه آبریز ، که یک سیستم زهکشی طبیعی است، مجاری زهکشی ، یا به عبارتی آبراهههای فراوان ، وجود دارد.جریان رود
شکل جریان آب در رودخانه به دو صورت است. در بستر هموار و مستقیم و در سرعتهای کم ، مسیر هر ذره آب یک خط مستقیم است که به آن «جریان ورقهای» یا خطی گفته میشود. در مقابل ، در بسترهای ناهموار و غیر مستقیم و در سرعتهای زیاد که ذرات آب در همه جهات با سرعتهای مختلف حرکت نموده و در هم تداخل میکنند، حرکت آب بصورت «جریان آشفته» است. در نزدیکی دیوارها و بستر رود ، به دلیل نیروی اصطکاک ، جریان آشفتهتر است.
جریان متلاطم در تخریب دیواره و حمل ذرات نقش مهمی ایفا میکند. سرعت آب ، یعنی فاصلهای که هر ذره آب در واحد زمان طی میکند، در نقاط مختلف یک رودخانه در طول یا عرض و عمق آن متغیر است. از عوامل مختلفی که در تغییر سرعت جریان آب موثرند، میتوان مقدار آب رودخانه ، شیب بستر رودخانه ، در مسیر دارای انحنا ، بیشتری سرعت از وسط به سمت دیواره مقعر متمایل میشود.
نویسنده : مهدیه سادات